Het Woord vertalen – hoe gaat dat?

In de wereld zijn bijna 7.000 talen. De volledige Schrift is echter in minder dan 500 talen vertaald. Gods Woord is een schat die Leven brengt. Maar wat als het voor u een blanco boek is, omdat het nog niet in uw moedertaal is vertaald? Er zijn nog duizenden talen waarin mogelijk wel een Schriftvertaling nodig is, maar nog geen vertaalwerk is gestart. Het Woord bevat de belangrijkste boodschap die we ooit aan een volk of cultuur kunnen geven. De Schrift in de moedertaal helpt de gelovigen om geestelijk te groeien. Maar het geeft ook een morele basis aan een samenleving. Als het Woord belangrijker wordt, zal de samenleving positief veranderen. Denk aan verbetering in sociale verhoudingen, vermindering van criminaliteit, een gezondere leefstijl en vaak ook betere economische ontwikkeling.

Vertaalwerk omvat meer dan alleen het vertalen van Gods Woord.
De eerste stap is taalonderzoek om in kaart te brengen welke talen in een bepaald gebied worden gesproken en door wie. Groeit het aantal sprekers of lijkt de taal uit te sterven? Wordt de taal voor alle dagelijkse activiteiten gebruikt, of alleen thuis of op de markt? Zijn er verschillende dialecten? Is een Schriftvertaling hier nodig?

Vertalers en taalkundigen werken bij voorkeur in het leefgebied van de taalgroep. Zo leren ze de taal en de cultuur goed kennen. Dit is absoluut noodzakelijk om een vertaling te kunnen maken die past bij de lezers! Het is niet altijd eenvoudig om een vreemde taal te leren. Veel talen zijn nog niet op schrift gesteld; ze worden alleen gesproken. De taak van de taalkundige is dan het beschrijven van de grammatica van de taal en het ontwikkelen van een alfabet en een spellingssysteem. Zo wordt gesproken taal ook geschreven taal!

Vertalers werken altijd samen met moedertaalsprekers. Zij kennen hun eigen taal immers als de besten! Een vertaalteam zoekt steeds zorgvuldig naar woorden die een goede balans geven tussen de betekenis en vorm van de brontaal en van die van de doeltaal. Consulenten betrekken bij de controle van de vertaling altijd de brondteksten van de Schrift: Hebreeuws voor het Oude Testament en Grieks voor het Nieuwe Testament.

Een ander onderdeel van het werk is alfabetisering: mensen leren lezen en schrijven. Zo kunnen zij het Woord zelf lezen, maar bijvoorbeeld ook informatie over hygiëne en gezondheid, contracten en prijzen van producten.

Het vertaalteam werkt ook aan bevorderen van het Schriftgebruik. Voorgangers leren hoe ze de Schrift in hun eigen taal kunnen gebruiken bij het maken van hun preek. Er wordt studiemateriaal ontwikkeld en er worden liederen gecomponeerd. TV- en radioprogramma’s bereiken hen die om wat voor reden dan ook niet hebben leren lezen.

Daarnaast zijn er nog talloze ondersteuningswerkers betrokken bij het werk. Zij maken het vertaalwerk mogelijk door bijvoorbeeld te zorgen voor vervoer, administratie, onderhoud of management.

Vertaalwerk is veelzijdig en veelkleurig!